“Phim” là gì? Những khái niệm sơ khai về Motion Graphic – Đồ họa chuyển động

 Lịch sử hình thành và phát triển của Motion Picture

Dù bạn là một con “nghiện phim” nặng hay chỉ coi “phim” là một hình thức giải trí đơn thuần thì “phim” vẫn hiện lên trước mắt bạn hàng ngày. Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ, bạn có thể thấy “phim” ở bất cứ đâu. Từ hình thức truyền hình truyền thống là tivi cho đến những hình thức khác như xem phim trực tuyến từ các trang web lưu trữ chia sẻ video, tiêu biểu là Youtube hay Vimeo. Từ ngoài đường với những đoạn phim quảng cáo trên các màn hình cỡ khủng về đến giường của bạn qua điện thoại trên tay. Vậy “phim” là gì? Là các bộ phim truyền hình hay phim chiếu rạp? Các video trực tuyến, các đoạn phim quảng cáo,…có thể gọi là phim hay không. Qua series bài viết này, tôi muốn chia sẻ với các bạn quan điểm cá nhân và các hiểu biết về ngành công nghiệp làm phim và môn nghệ thuật điện ảnh.

Từ “phim” trong từ điển Tiếng Việt được định nghĩa là một từ có nguồn gốc từ tiếng Pháp “film” – Theo Thanh Nghị (1958). Từ điển Việt Nam. NXB Thời-Thế. tr. 1033.  Như vậy “phim” là một một từ mượn và do người Pháp mang tới Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc với buổi chiếu phim đầu tiên tại Hà Nội miễn phí cho công chúng vào ngày 28 tháng 4 năm 1899 do Gabriel Veyre tổ chức.

Đạo diễn nhiếp ảnh gia Gabriel Veyre, người đã mang “phim” tới Việt Nam

“Film” còn được gọi là “motion picture” hay “movie”. Có thể hiểu “film” được tạo thành bởi sự chuyển động nối tiếp nhau của các hình ảnh. Hẳn các bạn đã nghe tới thuật ngữ “24 hình trên giây” trong điện ảnh. Hình trên giây (frame per second – fps) là số hình ảnh chuyển động liên tiếp được ghi lại và phát ra trên đơn vị giây, nói ngắn gọn là tốc độ khung hình và chuẩn 24 hình/giây là tỷ lệ vàng và sự lựa chọn hàng đầu của các nhà làm phim. Dưới góc nhìn khoa học, hiện tượng của “film” được giải thích bởi khái niệm phi-phenomenon được nhà tâm lý học Max Wertheimer mô tả lần đầu vào năm 1912, liên quan ảo giác, hay nói một cách cầu kỳ là “nhận thức về chuyển động không tồn tại”. Ảo giác này sinh ra do mắt đảo nhanh từ vùng giữa hai nguồn sáng đặt cạnh nhau. Người xem sẽ thấy một điểm thứ ba giữa hai điểm sáng cố định trên. Nói một cách đơn giản, khi cho các hình ảnh chuyển động với tốc độ đủ cao thì mắt của chúng ta sẽ lưu giữ được các hình ảnh ấy một cách liên tục và hình thành một đoạn “phim”.


Phenakistoscope, đồ chơi của những năm 1830

Đoạn video phía trên về một thứ đồ chơi có tên là phenakistoscope ra đời vào những năm 1830, khi quay tròn các hình ảnh được vẽ trên mặt đĩa sẽ tạo thành các chuyển động đơn giản gây ảo giác cho người xem. Thứ đồ chơi này chính là công cụ tạo ra Motion Graphic hay Đồ họa chuyển động gần với khái niệm và nguyên lý của phim mà chúng ta hiểu bây giờ một cách sơ khai nhất.

Nhưng thực tế từ thời kỳ đồ đá, con người đã có ý thức và những sáng tạo về đồ họa chuyển động. Năm 1868, một đồ vật dạng cúc áo làm từ xương động vật có niên đại 30.000 trước công nguyên thuộc thời kỳ đồ đá cũ được tìm thấy tại Dordogne, Pháp. Mãi đến năm 2012, nhà khảo cổ học Marc Azéma và nghệ sỹ Florent Rivère mới nghiên cứu và phát hiện những khảo cổ vật vốn được cho là cúc áo ấy thực chất là món đồ chơi ứng dụng đồ họa chuyển động có tên là thaumatrope.

Đồ chơi thời kỳ đồ đá

Thaumatore do Peter Mark Roget / John Ayrton Paris đưa vào năm 1825 tại Anh và có cấu tạo không khác với những món đồ chơi bằng xương thú thời kỳ đồ đá. Ngoài phát hiện đó, nhà khảo cổ Azéma đã dành hơn 20 năm để nghiên cứu các hình vẽ trong hang động cùng thời kỳ với chiếc thaumatore cổ và phát hiện ra nhiều hình ảnh có dạng chuyển động nối tiếp nhau.

Bộ phim dựng lên từ các hình ảnh nối tiếp trong hang động

Có thể thấy tổ tiên của chúng ta cách đây hàng chục nghìn năm đã tự sáng tạo cho mình loại hình giải trí rất “sang chảnh”.

Spread the love

Related posts

Leave a Comment